بلخاب یکی از غنیترین ولسوالیهای افغانستان از نظر منابع طبیعی به شمار میرود. وجود ذخایر بزرگ زغالسنگ، معادن ارزشمند، آب فراوان، زمینهای حاصلخیز و مراتع گسترده، این ولسوالی را به منطقهای با ظرفیت بالای اقتصادی تبدیل کرده است. با این حال، زندگی امروز مردم بلخاب نشان میدهد که این ثروت طبیعی هنوز نتوانسته رفاه و توسعه پایدار را برای باشندگان آن به ارمغان بیاورد.
در سالهای اخیر استخراج زغالسنگ در بلخاب افزایش یافته و این معدن به یکی از منابع مهم درآمد حکومت طالبان تبدیل شده است. با وجود درآمد قابل توجهی که از فروش زغالسنگ به دست میآید، بسیاری از باشندگان بلخاب باور دارند که سهم مردم محل از این ثروت بسیار ناچیز است. هنوز بسیاری از قریهها با کمبود جادههای معیاری، برق، مراکز صحی، امکانات آموزشی و فرصتهای شغلی روبهرو هستند و تغییر چشمگیری در زندگی مردم دیده نمیشود.
اما توسعه تنها به داشتن معادن وابسته نیست. تجربه برخی مناطق افغانستان نشان داده است که سرمایه انسانی و همت مردم میتواند حتی بدون منابع طبیعی بزرگ نیز زمینه پیشرفت را فراهم کند. برای نمونه، ولسوالی جاغوری با وجود آنکه از معادن بزرگ زغالسنگ یا مس برخوردار نیست، توانسته است با سرمایهگذاری مردم، همکاری مهاجران، توجه به آموزش و گسترش تجارت، شاهد رشد قابل توجهی در ساخت مکاتب، بازارها، کلینیکها، خانههای معیاری و پروژههای عمرانی باشد. این تجربه نشان میدهد که توسعه تنها از دل معدن بیرون نمیآید، بلکه از دل دانش، سرمایهگذاری و مشارکت مردم نیز شکل میگیرد.
بلخاب نیز میتواند از چنین تجربههایی الهام بگیرد. این ولسوالی نه تنها منابع طبیعی فراوان دارد، بلکه هزاران جوان تحصیلکرده و تاجران موفق در داخل و خارج از افغانستان دارد که میتوانند در آبادانی زادگاه خود نقش مهمی ایفا کنند. اگر سرمایهگذاران بلخابی، بهویژه مهاجران، بخشی از سرمایه خود را در ساخت کارخانهها، مراکز آموزشی، پروژههای زراعتی، دامداری، بازارها و صنایع کوچک به کار گیرند، اقتصاد منطقه میتواند از وابستگی صرف به استخراج زغالسنگ خارج شود.
در کنار آن، مسئولان نیز مسئولیت دارند تا درآمدهای حاصل از منابع طبیعی را به توسعه زیرساختها اختصاص دهند؛ از جمله ساخت سرکهای معیاری، شبکه برق، سیستم آب آشامیدنی، مکاتب، شفاخانهها و مراکز فنی و حرفهای. بدون چنین سرمایهگذاریهایی، ثروت زیرزمین نمیتواند به رفاه مردم روی زمین تبدیل شود.
آینده بلخاب تنها در استخراج زغالسنگ خلاصه نمیشود. آینده این ولسوالی زمانی روشن خواهد بود که ثروت طبیعی آن در کنار سرمایه انسانی، آموزش، مدیریت سالم و مشارکت مردم قرار گیرد. بلخاب همه ظرفیتهای لازم برای تبدیل شدن به یکی از قطبهای اقتصادی افغانستان را دارد، اما رسیدن به این هدف نیازمند آن است که هم درآمدهای منطقه به نفع مردم مصرف شود و هم خود مردم با اتحاد، سرمایهگذاری و توجه به آموزش، نقش فعالتری در ساختن آینده زادگاهشان ایفا کنند.
بلخاب ثروت فراوان دارد؛ اکنون زمان آن رسیده است که این ثروت در زندگی مردم بلخاب نیز دیده شود، نه فقط در آمار استخراج معادن.
